موضوع قرارداد پیمان ، تعریف و انواع آن

موضوع پیمان

طرحهای عمرانی که موضوع پیمان قرار می گیرند از طریق انعقاد پیمان تحقق عینی و خارجی پیدا می کنند. منظور از طرحهای عمرانی مجموعه عملیات و خدمات مشخصی است که بر اساس مطالعات توجیهی و فنی و اقتصادی یا اجتماعی که توسط دستگاه اجرایی انجام می شود، طی مدت معین برای تحقق بخشیدن به هدف های برای عمرانی پنجساله به صورت سرمایه گذاری ثابت شامل هزینه های غیر ثابت وابسته در دوره مطالعه و اجرا و یا مطالعات اجرا می گردد و تمام یا قسمتی از هزینه های اجرای آن از محل اعتبارات عمرانی تامین می شود و به سه نوع انتفاعی و غیر انتفاعی و مطالعاتی تقسیم می گردد.

موضوع قرارداد پیمان ، موضوع پیمان ، پیمانکاری ، قرارداد پیمانکاری

الف) طرح عمرانی انتفاعی – منظور طرحی است که در مدت معقولی پس از شروع به بهره برداری علاوه بر تامین هزینه های جاری و استهلاک سرمایه، سود متناسبی به تبعیت از سیاست دولت را نیز عاید نماید.

ب) طرح عمرانی غیر انتفاعی – منظور طرحی است که برای انجام برنامه های رفاه اجتماعی و عملیات زیربنایی و یا احداث ساختمان و تاسیسات جهت تسهیل کلیه وظایف دولت اجرا می گردد و هدف اصلی آن حصول درآمد نمی باشد.

پ) طرح مطالعاتی – منظور طرحی است که بر اساس قرارداد بین سازمان و یا سایر دستگاه های اجرایی با موسسات علمی و یا مطالعاتی متخصص برای بررسی خاص اجرا می گردد.

انواع موضوع پیمان

در آئین نامه تشخیص صلاحیت پیمانکاران، کارهایی که می تواند موضوع پیمان واقع شود به حسب نوع و طبیعت کار به دو دسته عمومی و اختصاصی تقسیم می شوند.

کارهای عمومی عبارتند از:

  • کارهای عمومی راهسازی
  • کارهای آبیاری و زهکشی
  • تاسیسات شهری
  • ابنیه
  • تاسیسات و تجهیزات ابنیه
  • توزیع و انتقال نیرو

کارهای اختصاصی به آن دسته از کارهای اطلاق می شوند که جزو رشته های عمومی فوق الذکر نبوده و یا آنکه با وجود ذکر آن در رشته ای عمومی به لحاظ وضعیت خاص کار (با تشخیص سازمان برنامه و دستگاه اجرایی مربوط) باید به طور جداگانه واگذار شود که در این حالت خاص و به طور موردی به عنوان یک رشته اختصاصی تلقی می شوند.

مانند ابنیه سنگین فلزی، ابنیه سنگین بتنی، اسکله و بندرسازی با تاسیسات مربوط به آن، خطوط فشار قوی انتقال نیرو، ولتاژ از ۶۳ هزار ولت به بالا و ... که تفضیل تمام آنها اعم از کارهای عمومی و اختصاصی در آیین نامه مرقوم بیان شده است. در صورتی که عملیات مربوط به کار مورد اجرا شامل دو یا چند رشته تخصصی باشند در این حالت رشته ای که بیشتر حجم عملیات مربوط به آن است، رشته اصلی و رشته یا رشته دیگر تخصصی موجود در کار مورد نظر، رشته فرعی نامیده می شود. در این حالت پیمانکار واجد شرایط برای رشته اصلی به کار دعوت می شود و توصیه می گردد که از پیمانکار ذیصلاحیت در رشته های فرعی با توجه به حجم کار مربوط به عنوان همکار استفاده نماید.

تعریف موضوع پیمان

برای پی بردن به مفهوم «موضوع پیمان» ناچاریم برگردیم به تعریف پیمان. در تعریف پیمان گفتیم که معنی آن همان مفهوم «عقد» است که ماده ۱۸۳ قانون مدنی آنرا چنین تعریف کرده است: «عقد عبارت است از این که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد». در این تعریف «امری» که مورد تعهد طرفین عقد قرار می گیرد، در واقع همان موضوع عقد است. قانون مدنی در خصوص موضوع عقد در مواد دیگر توضیحات بیشتری می دهد. مثلا در بند سوم ماده ۱۹۰ در مورد موضوع عقد، یکی از شرایط اساسی صحت معامله را معین بودن آن می داند. البته قانون مرقوم در مواد دیگر، از موضوع عقد به عنوان «مورد معامله» یاد می کند که منظور همان «موضوع عقد» است.

سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که چه چیزی می تواند «موضوع عقد» یا «مورد معامله» قرار بگیرد؟ قانون مدنی در پاسخ به سئوال فوق در ماده ی ۲۱۴ می گوید: «مورد معامله باید مال یا عملی باشد که هر یک از متعاملین تعهد تسلیم یا ایفا آنرا می کنند». بر مبنای تعریف بالا موضوع عقد می تواند دو چیز باشد:

  • انتقال مال
  • انجام عمل

سند پیمان، تعریفی از «موضوع پیمان» به دست نمی دهد. فقط دستورالعمل تنظیم و تکمیل موافقتنامه، شرایط عمومی و شرایط عمومی و شرایط خصوصی پیمان ها و مقررات مربوط به آنها در ردیف ۱-۳ می گوید: « در ماده ی ۱ موافقتنامه، موضوع، محل اجرا و مشخصه های اصلی پیمان به نحوی درج شده که محدوده عملیات معین باشد.»

گرچه سند پیمان، موضوع پیمان را تعریف نکرده اما از استقراء در دیگر مواد سند شرایط عمومی پیمان به ویژه مادتین ۱۲ و ۱۳ موضوع پیمان را می توان اینگونه تعریف کرد: «موضوع پیمان عبارت است از کارهای دائمی انجام شده و مصالح و تجهیزات مورد استفاده در کارگاه».

اگر تعریف بالا را مفاد ماده ی ۲۱۴ قانون مدنی که مورد معامله را «انتقال مال» یا «انجام عمل» می داند، مطابقت دهیم مسلم می شود که موضوع پیمان شامل هر دو مورد فوق است. به عبارت دیگر موضوع پیمان هم انتقال مال است و هم انجام عمل. زیرا برابر بند (الف) ماده ی ۱۸ شرایط عمومی پیمان، مسوولیت کامل حسن اجرای کارهای موضوع پیمان، طبق اسناد و مدارک پیمان به عهده ی پیمانکار (تعهد به انجام کار) و وفق بند (ب) ماده ی ۲۰ سند مزبور (شرایط عمومی پیمان) تامین مصالح و تجهیزات به عهده ی پیمانکار است(تعهد به انتقال مال).

شرایط موضوع پیمان

قانون مدنی هم در مواد به خصوص و هم در مواد پراکنده ی خود، شرایطی را برای «مورد معامله» مقرر کرده است و حقوقدانان با مطالعه و جمع بندی مواد مختلف قانون یاد شده، مورد معامله را دارای شرایط زیر می دانند:

  • داشتن مالیت
  • ملک بودن
  • داشتن منفعت عقلانی
  • مشروع بودن منفعت
  • مقدور بودن تسلیم
  • مبهم نبودن (مجهول نبودن)
  • معین بودن (مردد نبودن)
  • قابلیت انتقال
  • موجود بودن

 

نظر بدهید

avatar