نوشته‌ها

تعریف ورشکستگی ، مجازات ورشکستگی

در این پست با همکاری دپارتمان شرکتها در موسسه حقوقی بین المللی اریکه عدل و با استفاده از کتاب  ورشکستگی و تصفیه تالیف دکتر محمد حسین قائم مقام فراهانی ، به تعریف ورشکستگی ، تعریف ورشکسته ، مجازات ورشکستگی ، و نقش طلبکار و جایگاه وی در تصفیه امور شخص ورشکسته می پردازیم . با موسسه حقوقی بین المللی اریکه عدل همراه باشید.

کلیات ورشکستگی در حقوق کامن لا

مقررات ور در کشورهایی که پیرو حقوق کامن لا هستند از لحاظ اصول به یکدیگر شباهت دارند و تنها از جهت بعضی موارد فرعی تفاوتهایی میان آنها بچشم می خورد ورشکستگی. از نظر آشنایی بیشتر با این سیستم در امر ورشکستگی باختصار، ولی به نحو جداگانه، به مباحث موجود اشاره خواهیم کرد.

تعریف ورشکستگی: ماهیت ورشکستگی در حقوق کامن لا این است که از یک طرف طلبکاران هر یک به نسبت طلب خود به مطالبات مورد ادعا برسند و از طرف دیگر فرصتی به بدهکار داده شود تا مجددا بتواند زندگی تجاری تازه ای را آغاز کند.در این سیستم نیز بین ورشکستگی و اعسار تفاوتهایی وجود دارد به طوری که ورشکستگی عبارت از یک وضعیت قضایی است درحالی که اعسار یک وضعیت مالی می باشد. به عبارت دیگر شخص از جهت قضائی ورشکسته نیست مگر اینکه دادگاه او را ورشکسته اعلام نماید، ولی اعسار به معنی این است که فرد در وضعیتی قراردارد که قادر به پرداخت دیون خود نیست. در این مورد تفاوت نمی کند که شخص بالفعل قادر به پرداخت بدهی خود نباشد و یا اینکه به علت عدم دسترسی به اموال خود از عهده پرداخت بدهی برنیاید. این وضعیت بر اساس قواعد انصاف است. به طورکلی میتوان گفت ورشکستگی عبارت از این است که بدهکار از کل دارائی خود به نفع طلبکار صرفنظر کند،ولی هرگاه از ورشکستگی برائت حاصل کند می تواند مجددا کارخود را آغاز کند ولی در اعسار بدهکار به صرفنظر کردن از کل دارائی خود مجبور نمی شود و حکم به اعاده اعتبار مشارالیه نیز داده نمی شود.
دادگاه صلاحیتدار: در آمریکا دادگاههای فدرال صالح برای رسیدگی به امر ورشکستگی می باشند. این دادگاهها از قضات و ریفریها تشکیل می شوند. قضات صلاحیت رسیدگی بدوی و پژوهشی به آراء ریفری ها را دارند. رسیدگی به امر ورشکستگی به صورت اختیاری و یا به صورت اجباری می باشد.

تعریف ورشکستگی اختیاری

در تعریف ورشکستگی اختیاری شخص با طرح دعوی در دادگاه اعلام ورشکستگی خود را درخواست می کند. تقاضای ورشکستگی میتواند در مورد اشخاص حقیقی و یا شرکتهای تجارتی مطرح گردد. دعوای ورشکستگی اختیاری با ضمیمه کردن فهرستی از اموال خواهان مطرح می گردد که در آن ضمن مطالب دیگر ،موارد با قید سوگند نیز باید آماده باشد:
۱- میزان و نوع اموال.
۲- محل وقوع اموال.
۳-قیمت اموال.
۴-نام و نشانی و میزان مطالبات بستانکاران.
هر شخصی-بجز شرکتهای راه آهن، بیمه، بانکها و موسسات بلدی-می تواند تقاضای ورشکستگی اختیاری را بنماید. باید اضافه کرد که اگر مبلغ مورد ادعا جزئی باشد شخص حق درخواست صدور حکم ورشکستگی اختیاری را ندارد.

تعریف ورشکستگی اجباری

در تعریف ورشکستگی اجباری لااقل سه نفر از طلبکاران که مطالباتشان از مبلغ معینی تجاوز نماید می توانند طرح دعوی کنند. دعوای ورشکستگی اجباری علیه هر شخص حقیقی یا حقوقی میتواند مطرح شود. در دعوایورشکستگی اجباری طلبکاران دادخواستی تنظیم کرده و درآن اعلام میکنند که خوانده ظرف چهار ماه قبل از طرح دعوا مرتکب یک مورد یا بیشتر از اعمالی شده است که مصداق ورشکستگی است. موضوع به وسیله اخطاریه ای به ورشکسته ابلاغ می شود و او می تواند ظرف پنج روز از خاتمه مدت اعاده اخطاریه جواب خود را به قید سوگند ثبت کند.چنانچه دعوا صحیحا طرح شده باشد و خوانده ظرف مدت تعییین شده پاسخ ندهد ورشکسته اعلام خواهد شد. اگر دعوا را تکذیب کند،می تواند از یک محاکمه با حضور هیئت منصفه برخوردارشود.رای هیئت منصفه ممکن است حاکی از قبول و یا رد دعوای ورشکستگی باشد.

مجازات ورشکستگی

ورشکستگی تاجر یا شرکت تجاری ممکن است در اثر نوسانات اقتصادی و یا به علت بروز مشکلاتی بوجود آمده باشد که در این صورت ورشکستگی، ورشکستگی عادی تلقی می گردد. در این گونه موارد چنانچه متصدیان شرکت و یا تاجر به تکالیف قانونی خود عمل کرده باشند، مرتکب تخلفی نشده و مستوجب مجازاتی هم نخواهند بود. ولی در پاره ای از موارد ورشکستگی معلول اهمال تاجر در اداره ی صحیح واحد اقتصادی می باشد، یا مواردی وجود دارد که تاجر به منظور پایمال کردن حقوق طلبکاران خود متوسل به وسائل غیر اصولی گردیده و سرانجام ممکن است که اشخاص دیگری به غیر از ورشکسته، در امر ورشکستگی مرتکب دخالت های ناروائی شده باشند که به ترتیب موضوعات مربوط به جرم و مجازات ورشکستگی را مورد مطالعه قرار می دهیم .

مجازات ورشکستگی به تقصیر و تقلب

اگر ورشکستگی تقصیر یا تقلب واقع شود ضمانت اجرای جزایی به آثار حقوقی حکم ورشکستگی اضافه خواهد شد ولی چون ورشکستگی به تقصیر با ورشکستگی به تقلب تفاوت دارد هر کدام را به طور جداگانه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مجازات ورشکستگی به تقصیر

در ورشکستگی به تقصیر تاجر سوء نیت نداشته بلکه ورشکستگی او در اثر بی مبالاتی و یا افراط در اداره ی امور تجاری و خانوادگی او بوجود آمده و در نتیجه قسمتی و یا تمام سرمایه ی او که وثیقه ی طلب طلبکارها می باشد از بین رفته است . صدور حکم ورشکستگی به تقصیر در مواردی اجباری و در مواردی هم اختیاری می باشد.

مجازات ورشکستگی به تقلب

موارد مربوط به ورشکستگی به تقلب در ماده ی ۵۴۹ قانون تجارت ذکر گردیده است. ماده ی مذکور حکایت از آن دارد که تاجر ورشکسته به تقلب کسی است که :

۱- دفاتر تجاری خود را مفقود نموده باشد.
۲- قسمتی از دارایی خود را مخفی کرده باشد.
۳- قسمتی از دارایی خود را با تبانی (مواضعه) و معاملات صوری از دسترس طلبکارانش خارج کرده باشد.
۴- به وسیله اسناد و یا صورت دارائی و قروض ساختگی طلبکاران بیشتری را ترتیب داده باشد.

 

منبع: ورشکستگی و تصفیه

تالیف دکتر محمد حسین قائم مقام فراهانی